Panik bozukluk; kişinin ortada herhangi bir makul sebep olmaksızın, aniden ve beklenmedik bir şekilde korkunç bir son hissini de yaşandığı bir olayla karşılaşacağı kuruntusu ve korkusu ile panik ataklarının açığa çıkmasıdır. Panik atak ise; nefes almada güçlük, kalp çarpıntısı, boğulma hissi, mide bulantısı, baş dönmesi, terleme, titreme, aşırı korku ve kaygı, korkunç bir şey olacakmış hissinin eşlik ettiği, haftada bir ya da daha sık görülen dakikalarca ya da saatlerce süren, ani ve açıklanamayan belirtiler nöbetidir.
Panik bozukluk genellikle genç yetişkinlik döneminde başlayan, toplumun yaklaşık %5 ini etkileyen, kadınlarda daha sık görülen, genellikle stresli bir yaşam olayını takiben ortaya çıkan ve farklı kültürlerde de görülebilen bir rahatsızlıktır.
Panik atağın başlıca üç türü vardır. Bunlar; Panik atağının başlaması belli olaylarla belirgin ise bu İpuçlu Panik Atağı denir. (asansöre binince vb). Burada fobiler aranmalıdır. Panik atağın ortaya çıktığı durumlar belirgin fakat çok baskın değilse, Duruma Dayalı Panik Atağı denir. Panik ataklarının başlaması herhangi bir duruma ya da zamana bağlı değilse bu da İpuçsuz Panik Atağı denir ve bu da panik bozukluğun asıl sebebidir.
Panik bozukluğun iki alt tipi vardır. Bunlar;
A) Agorafobinin (açık alan korkusunun) eşlik ettiği panik bozukluk
B) Agorafobinin eşlik etmediği panik bozukluk
Toplumda agorafobinin eşlik ettiği panik bozukluğa daha sık rastlanmaktadır. Agorafobinin eşlik ettiği panik bozuklukta kişinin kaçmasının mümkün olmadığını düşündüğü yerlerden (sinema, alışveriş merkezleri, toplu taşıma araçları vb) kaçınma davranışının eşlik ettiği panik bozukluk olarak tarif edilir.
APA tanı ölçütlerine göre Panik Bozukluk;
A- Aşağıdaki semptomların en az dördünün birden başladığı ve 10 dakika içinde en yüksek düzeyine ulaştığı, ayrı bir yoğun korku ya da rahatsızlık duyma döneminin olması:
1- Çarpıntı, kalp atımlarını duyumsama ya da kalp hızında artma olması
2- Terleme
3- Titreme ya da sarsılma
4- Nefes darlığı ya da boğuluyor gibi olma duyumları
5- Soluğun kesilmesi
6- Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi
7- Bulantı ya da karın ağrısı
8- Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş gibi ya da bayılacakmış gibi olma
9- Derealizasyon (gerçekdışılık duyguları) ya da depersonalisazyon (benliğinden ayrılmış olma)
10- Kontrolünü kaybedeceği yada çıldıracağı korkusu
11- Ölüm korkusu
12- Paresteziler (uyuşma ya da karıncalanma duyumları)
13- Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları
DSM-IV-TR’ye GÖRE AGORAFOBİ OLMADAN PANİK BOZUKLUĞU TANI ÖLÇÜTLERi
A- Aşağıdakilerden hem (1), hem de (2) vardır:
(1) Yineleyen beklenmedik panik atakları
(2) Ataklardan en az birini, 1 ay süreyle (ya da daha uzun süre) aşağıdakilerden biri (ya da daha fazlası ) izler;
i. Başka atakların da olacağına ilişkin sürekli bir kaygı,
ii. Atağın yol açabilecekleri ya da sonuçlarıyla (örneğin kontrolünü kaybetme, kalp krizi geçirme, çıldırma) ilgili olara üzüntü duyma
iii. Ataklarla ilişkili olarak belirgin bir davranış değişikliği gösterme
B- Agorafobinin olmaması,
C- Madde kullanımı yada genel tıbbi duruma bağlı değildir,
D- Panik atakları sosyal fobi, özgül fobi, OKB, TSSB ya da ayrılma anksiyetesi Boz. Gibi başka mental bozukluklarla açıklanamaz olması gerekir.
Panik bozukluğun tedavisinde kullanılan farklı yaklaşımlar vardır. Bunlardan biri biyolojik yaklaşımla olan ilaçla tedavilerdir. İlaçla tedavilerde Benzodiazepin tarzı ilaçlar kullanılır.Diğer bir yaklaşım ise bilişsel davranışçı terapide ise öncelikle agorafobiyi ortadan kaldırmak için aşamalı maruz bırakma tekniği kullanılır. Bunun sonrasında gevşeme eğitimi, Ellis ve Beck’ in modeline dayanan bilişsel davranışçı müdahaleler kullanılır. Bu tedaviler sonrasında hedeflenen kontrol dışı ve tehlikeli olarak algılanan panik bozukluğun zararsız ve kontrol edilebilir olduğunu danışanlara gösterilmektedir. Panik bozukluğunun sebebi dinamık kökene dayandığı düşündüğümüz danışanlarımıza analitik yaklaşımlı psikoterapi ile tedavi uygulanmaktadır.







